Girdap nedir?

Nehir, göl ve denizlerde, rüzgarlar veya iki akıntının birbiriyle birleşmesi gibi sebeplerle, suyun düşey bir eksen etrafında dönmesi sonucu hasıl olan dairevi bir hareket.

Suyun hızla dairevi hareketinden hasıl olup, ortasında boşluk meydana gelmektedir. Cisimler girdabın ortasına geldiklerinde suyun dibine doğru batarlar. Aslında bu dönme gücünden hasıl olan bir çekmedir.

Girdap denizlerde ve nehirlerde düzgün olmayan kanallardaki su akışı veya birbirine ters akan iki su akıntısının birleşmesi ile de meydana gelebilir. Ayrıca dolu bir haznenin dibindeki bir delikten boşaltılması anında, suyun hızlı hareketinden dolayı küçük bir girdabı görmek ve tanımak mümkün olur.

Bir akışkanın basınç farklılaşması sebebiyle bir eksenel merkez etrafında dönmesi hareketine girdap denir. Çevresinde döndüğü eksen düz veya eğri, tek veya çok, bir yerde sabit kalan veya gezici türde görülebilir. İçtiğimiz çayda olduğu gibi akışkanın herhangi bir dış etkence karıştırılmasıyla girdap oluşumu gerçekleşir.

Teknelerin dümen suyunda, hareket eden uçakların arkasında, tekne küreğinin çekilmesiyle, bazı rüzgar oluşumlarında dönen girdapları görebilmek mümkündür. Bu doğa olayı Bernoulli tarafındfan ortaya konmuş akışkanlar mekaniği ilkeleriyle açıklanabilmektedir.

Bernoulli kanununa göre akışkanlarda basınç hız ile ters orantılıdır. Girdap merkezinde hız çok yüksekken basınç ise çok düşüktür. Merkezden uzaklaştıkça tam tersi bir şekilde basınç yüksektir hız ise düşük kalır. Bu halde basıncın yüksek olduğu bölgeden, basıncın düşük olduğu bölgeye doğru akışkan hareket etme eğilimi gösterir.

Basıncın düşük olduğu bölge yüksek basıncın ortasında kalması halinde, alçak basınç bölgesi merkez olmaya başlar ve böylece girdaplaşma gerçekleşir. Bir bölgede akışkanın harekete geçmesi başka bir kuvvetin etkili olmasını gerektirir. Her etki bir tepkiyi doğururken, tepki de tekrar yeni bir etkiye dönüşür.

Girdap merkezi eksensel bir merkez olup bu eksen düz olabildiği gibi, eğri aynı zamanda 1 adet veya birden çok olabilmektedir. Ayrıca girdaplar sabit bir noktada durduğu gibi gezici şekilde yer değişikliği yapabilmektedir. Girdapların büyüklükleri etkinin büyüklüğü ve oluştuğu suyun hacmi ile doğru orantılıdır.

Okyanuslar ve denizler de oluşan büyük çaplı girdaplar çevresindeki su yüzeyini içerisine yani merkezine doğru çektiğinden özellikle küçük gemiler için oldukça tehlikelidir, aynı zamanda insanlar içinde sonu ölümle sonuçlanabilecek kadar tehlike oluşturmaktadır.

Girdapların ne şekilde oluştuğu konusunda ilk araştırma ve bulgu Bernoulli tarafından ortaya konmuştur. Bu oluşum akışkanlar mekaniği ilkeleriyle açıklamıştır. Bernoulli kanununa göre akışkanlarda basınç hız ile ters orantılı olarak belirtilmiştir

Sözlükte "girdap" ne demek?

1. Burgaç.
2. Tehlikeli yer ya da durum.

Cümle içinde kullanımı

Biz, aksiyonu olmayan teorilerin girdaplarında boğulmuşuzdur.
- A. İlhan

Girdap kelimesinin ingilizcesi

n. whirlpool, vortex, swirl, twist, eddy, gulf, purl, suck
Köken: Farsça